دانشگاه سمنانمدلسازی اقتصادسنجی2345-654X11220260723Analysis Dynamics of Connectedness and Risk Spillover Effects in The Banking Industryتحلیل پویاییهای اتصال و اثرات سریز ریسک در صنعت بانکداری1066910.22075/jem.2026.39289.2046FAروزبهبالونژادنوریدانشیار گروه اقتصادی، پژوهشکده امور اقتصادی، تهران، ایران0000-0002-9355-2554Journal Article20251006This study investigates the network structure of Iranian banks and the mechanism of risk transmission among them. Focusing on the role of key banks, it aims to provide a deeper understanding of the dynamics of systemic interconnectedness within the country’s financial system. Given the bank-based nature of Iran’s economy and the limited development of alternative financial markets, an accurate understanding of interbank interactions is crucial for enhancing financial stability. To this end, the study employs the R²-decomposed connectedness approach, which allows for the separation of contemporaneous and lagged effects. Analysis of daily data from 11 listed banks over the period February 2020 to April 2025 (corresponding to Bahman 1398 to Farvardin 1404) reveals that approximately 40 percent of the total variance in the system stems from interbank interconnectedness. The dynamic results indicate that the intensity of connectedness varies over time and increased markedly during the second half of 2023 (1402 in the Persian calendar). This surge largely coincided with the depreciation of the national currency, accelerating inflation, contractionary monetary policies by the Central Bank, rising interbank interest rates, and a liquidity crisis driven by fiscal imbalances. During this period, larger banks such as Bank Saderat and Bank Tejarat played a dominant role in transmitting shocks, whereas smaller banks primarily acted as receivers of disturbances. From a practical perspective, the findings suggest that understanding the time-varying nature of interbank connectedness can help policymakers and portfolio managers identify systemic nodes, assess risk comovements, and design more effective diversification strategies. In particular, excessive portfolio concentration in centrally positioned banks may amplify systemic risk during periods of financial stress. Overall, the results demonstrate that Iran’s banking network is dynamic and highly sensitive to macroeconomic developments, and that analyzing the temporal dynamics of connectedness offers a valuable tool for predicting and managing systemic risk.این مطالعه به بررسی ساختار شبکهای بانکهای ایران و نحوه انتقال ریسک میان آنها میپردازد و با تمرکز بر نقش بانکهای کلیدی، تلاش دارد درک عمیقتری از پویایی ارتباطات سیستمی در نظام مالی کشور ارائه دهد. با توجه به بانکمحور بودن اقتصاد ایران و محدودیت بازارهای مالی جایگزین، شناخت دقیق تعاملات میان بانکها برای ارتقای ثبات مالی اهمیت بالایی دارد. برای این منظور، از رویکرد اتصال R² تجزیهشده استفاده شده که امکان تفکیک اثرات همزمان و با وقفه را فراهم میکند.<br />
تحلیل دادههای روزانه ۱۱ بانک بورسی طی دوره بهمن ۱۳۹۸ تا فروردین ۱۴۰۴ (فوریه ۲۰۲۰ تا آوریل ۲۰۲۵) نشان داد که حدود ۴۰ درصد ارتباط سیستمی میان بانکها وجود دارد. نتایج پویا بیانگر آن است که شدت اتصال در طول زمان تغییر کرده و در نیمه دوم سال ۱۴۰۲ بهطور محسوسی افزایش یافته است. این افزایش عمدتاً با افزایش نرخ ارز، تشدید تورم، سیاستهای انقباضی بانک مرکزی، رشد نرخ بهره بینبانکی، و بحران نقدینگی ناشی از کسری بودجه دولت همزمان بوده است. در این دوره، بانکهای بزرگتر مانند صادرات و تجارت نقش اصلی را در انتقال نوسانات ایفا کردهاند، در حالیکه بانکهای کوچکتر بیشتر دریافتکننده تکانه بودهاند. از منظر کاربردی، نتایج نشان میدهد که شناخت پویایی اتصال بانکی میتواند به سیاستگذاران و مدیران پرتفوی در شناسایی گرههای سیستمی، ارزیابی همزمانی ریسک و طراحی راهبردهای تنوعبخشی مؤثر کمک کند. بهویژه، تمرکز بیش از حد پرتفوی بر بانکهای دارای نقش مرکزی میتواند در دورههای بحران، ریسک کل سیستم را افزایش دهد. بهطور کلی، نتایج این پژوهش بیانگر آن است که ساختار شبکه بانکی ایران پویا و حساس به تحولات کلان اقتصادی است و تحلیل پویاییهای زمانی اتصال میتواند ابزار مؤثری برای پیشبینی و مدیریت ریسک سیستمی باشد.دانشگاه سمنانمدلسازی اقتصادسنجی2345-654X11220260723Institutional asymmetry and the dynamics of entrepreneurial activity: International evidences from different stages of economic developmentعدم تقارن نهادی و پویایی فعالیت های کارآفرینانه: شواهد بینالمللی از مراحل مختلف توسعه اقتصادی1067010.22075/jem.2026.40058.2065FAفاطمه ساداتمیرزمانیکارشناسی ارشد توسعه کارآفرینی، دانشکده علوم انسانی و علوم ورزشی، دانشگاه گنبد کاووس، ایرانعلیکارشناساناستادیار، گروه علوم اداری و اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و علوم ورزشی، دانشگاه گنبد کاووس، ایران0000-0003-1550-7026محسنمحمدی خیارهدانشیار، گروه علوم اداری و اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و علوم ورزشی، دانشگاه گنبد کاووس، ایرانJournal Article20251214This paper systematically analyzes the role of formal and informal institutions in shaping entrepreneurial activity dynamics, and specifically examines the distinction between entrepreneurial opportunities and entrepreneurship in the context of different stages of economic development. In theoretical theories of institutional economics, formal institutions include property rights, business regulations and freedoms, financial freedoms, and government support policies, and informal institutions include cultural norms, social networks, public trust, and fear of failure, and are analyzed simultaneously. Using a panel of 85 countries over the period 2010-2023 and based on the World Economic Forum classification, the present study separates countries into economic groups based on factors of production, efficiencies, and innovation-oriented factors to create structural heterogeneity due to institutionalization. The results of the fixed model values and generalized moment methods suggest that in innovation-driven economies, strengthening formal institutions, especially business freedom and property rights, significantly stimulates the expansion of opportunistic entrepreneurship and high-growth entrepreneurial activities. In contrast, in factor-driven economies, the weakness of institutions allows informal institutions and social networks to play a compensatory and dominant role in shaping imperative entrepreneurship and the continuity of economic activities. The social and innovative findings of the research show that institutional asymmetry, meaning the mismatch between formal rules and informal norms significantly weakens the likelihood of the expansion of informal entrepreneurship and the need to increase the data and effectiveness of formal support policies for entrepreneurship. This article presents empirical evidence based on the alignment of formal institutional reforms with cultural and social contexts and provides clear policy implications for developing livelihood entrepreneurship into productive entrepreneurship and creating growth in economies today. این مقاله به تحلیل نظاممند نقش نهادهای رسمی و غیررسمی در شکلدهی به پویایی فعالیتهای کارآفرینانه میپردازد و بهطور خاص تمایز میان کارآفرینی فرصتگرا و کارآفرینی ضرورتگرا را در بستر مراحل متفاوت توسعه اقتصادی مورد بررسی قرار میدهد. در چارچوب نظری اقتصاد نهادی، نهادهای رسمی شامل حقوق مالکیت، مقررات و آزادیهای کسبوکار، آزادیهای مالی و سیاستهای حمایتی دولت، و نهادهای غیررسمی مشتمل بر هنجارهای فرهنگی، شبکههای اجتماعی، اعتماد عمومی و ترس از شکست تعریف و بهصورت همزمان وارد تحلیل میشوند. مطالعه حاضر با بهرهگیری از روش تحلیل اقتصاد سنجی دادههای تابلویی ۸۵ کشور منتخب طی دوره زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳، که بر اساس طبقهبندی مجمع جهانی اقتصاد، کشورها را به سه گروه اقتصادهای مبتنی بر عوامل تولید، کاراییمحور و نوآوریمحور تفکیک میکند تا ناهمگنی ساختاری در اثرگذاری نهادها آشکار شود. نتایج حاصل از برآورد مدلهای اثرات ثابت و روش گشتاورهای تعمیمیافته سیستمی نشان میدهد که در اقتصادهای نوآوریمحور، تقویت نهادهای رسمی، بهویژه آزادی کسبوکار و حقوق مالکیت، بهطور معناداری محرک گسترش کارآفرینی فرصتگرا و فعالیتهای کارآفرینانه با رشد بالا است. در مقابل، در اقتصادهای مبتنی بر عوامل تولید، ضعف نهادهای رسمی موجب میشود نهادهای غیررسمی و شبکههای اجتماعی نقشی جبرانی و مسلط در شکلدهی به کارآفرینی ضرورتگرا و تداوم فعالیتهای اقتصادی ایفا کنند. یافته محوری و نوآورانه پژوهش نشان میدهد که عدم تقارن نهادی، بهمعنای ناهماهنگی میان قواعد رسمی و هنجارهای غیررسمی، بهطور معناداری احتمال گسترش کارآفرینی غیررسمی و ضرورتگرا را افزایش داده و اثربخشی سیاستهای رسمی حمایت از کارآفرینی را تضعیف میکند. این مقاله با ارائه شواهد تجربی تطبیقی، بر اهمیت همراستاسازی اصلاحات نهادی رسمی با بسترهای فرهنگی و اجتماعی تأکید کرده و دلالتهای سیاستی روشنی برای تسهیل گذار از کارآفرینی معیشتی به کارآفرینی مولد و مبتنی بر رشد در اقتصادهای در حال توسعه ارائه میدهد.دانشگاه سمنانمدلسازی اقتصادسنجی2345-654X11220260723The impact of financial development on industrial development in developing countriesتاثیر توسعه مالی بر توسعه صنعتی در کشورهای درحال توسعه1074210.22075/jem.2026.39728.2057FAشهابجهانگیریدانشیار گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه ارومیهعلیرضازادهدانشیار گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه ارومیهمحسناعلائی حیدرانلودانشجوی دکتری اقتصاد مالی، دانشکده اتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه0009-0005-8532-0736Journal Article20251118This study examines the effect of financial development on industrialization across 64 developing countries from 1995 to 2021. The variables include industrialization (IND), financial development (FD), foreign direct investment (FI), economic growth (GR), and trade openness (TO). Data for IND, FI, GR, and TO were obtained from the World Bank's WDI database, while the FD index was sourced from the IMF's Financial Development Index Database. Industrialization, as a key development strategy, plays a vital role in enhancing productivity, technology transfer, and achieving the Sustainable Development Goals (SDGs). However, many developing countries face challenges such as inefficient financial systems and weak foreign investment attraction.<br />The Panel ARDL model with the PMG estimator was employed for short- and long-run analysis. Westerlund cointegration tests confirmed a stable long-run relationship among the variables. Empirical results showed that in the long run, financial development and trade openness have a negative and significant effect on industrialization, reflecting the inefficiency of bank-based financial systems that channel resources toward unproductive activities. In contrast, FDI has a positive and significant impact, contributing to industrial growth through technology transfer and productivity gains. Economic growth also exerts a positive and significant effect, indicating a reciprocal link between growth and industrial development. In the short run, most variables were insignificant, suggesting that industrialization is a gradual process.<br />From a policy perspective, the findings highlight the need for financial system reform by directing credits to productive activities, attracting FDI with technology transfer, supporting industry-led growth, and developing economic infrastructure. These results can guide policymakers in developing countries toward sustainable industrializationاین مطالعه به بررسی اثر توسعه مالی بر صنعتیسازی در یک پانل شامل ۶۴ کشور درحالتوسعه طی دوره زمانی ۱۹۹۵ تا ۲۰۲۱ میپردازد. متغیرهای پژوهش شامل صنعتیسازی (IND)، توسعه مالی (FD)، سرمایهگذاری مستقیم خارجی (FI)، رشد اقتصادی (GR) و بازبودن تجاری (TO) است. دادههای مربوط به صنعتیسازی، سرمایهگذاری خارجی، رشد اقتصادی و بازبودن تجاری از پایگاه شاخصهای توسعه جهانی (WDI) بانک جهانی و شاخص توسعه مالی از پایگاه صندوق بینالمللی پول (IMF) استخراج شده است. صنعتیسازی بهعنوان یکی از مهمترین راهبردهای توسعهای، نقش کلیدی در ارتقای بهرهوری، انتقال فناوری و تحقق اهداف توسعه پایدار (SDGs) دارد. با وجود اهمیت آن، روند صنعتیسازی در بسیاری از کشورهای درحالتوسعه با چالشهایی همچون ناکارآمدی نظام مالی و ضعف در جذب سرمایهگذاری خارجی مؤثر مواجه بوده است.<br />برای تحلیل روابط کوتاهمدت و بلندمدت میان متغیرها، از الگوی Panel ARDL با تخمینزن PMG استفاده شد. همچنین، آزمونهای همانباشتگی وسترلوند وجود رابطه پایدار میان متغیرها را در بلندمدت تأیید کردند. نتایج تجربی نشان داد که در بلندمدت توسعه مالی و بازبودن تجاری اثر منفی و معناداری بر صنعتیسازی دارند که بیانگر ناکارآمدی نظامهای مالی بانکمحور در کشورهای مورد مطالعه و هدایت منابع مالی به فعالیتهای غیرمولد است. در مقابل، سرمایهگذاری مستقیم خارجی تأثیر مثبت و معناداری بر صنعتیسازی داشته و از مسیر انتقال فناوری و ارتقای بهرهوری به رشد بخش صنعت کمک میکند. همچنین، رشد اقتصادی نیز اثر مثبت و معناداری بر صنعتیسازی داشته که بیانگر پیوند متقابل میان رشد و توسعه صنعتی است. در کوتاهمدت، اثر اکثر متغیرها غیرمعنادار بوده که نشاندهنده زمانبر بودن فرآیند صنعتیسازی است.<br />یافتهها از نظر سیاستی بیانگر ضرورت اصلاح نظام مالی با هدایت اعتبارات به فعالیتهای مولد، جذب سرمایهگذاری خارجی همراه با انتقال فناوری، حمایت از رشد صنعتیمحور و توسعه زیرساختهای اقتصادی است. این نتایج میتواند راهنمای سیاستگذاران کشورهای درحالتوسعه در مسیر صنعتیسازی پایدار باشد.دانشگاه سمنانمدلسازی اقتصادسنجی2345-654X11220260723Investigating the impact of the informal economy on the ecological footprint in Iranبررسی تأثیر اقتصاد غیررسمی بر ردپای اکولوژیکی در ایران1075310.22075/jem.2026.40627.2072FAبختیارجواهریدانشیار اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان0000-0002-5291-5611پروینعلی مرادی افشاراستادیار اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان0000-0002-9721-7809فاطمهبابا خانیکارشناسی ارشد اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستانمحمد پارسااحترامیدانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان0009-0000-5297-9482Journal Article20260216The aim of this study is to investigate the impact of the informal economy on the ecological footprint in Iran from 1990 to 2020. The Structural Vector Autoregression (SVAR) method is used to analyze dynamic relationships among variables. Estimation results show that the informal economy has a negative and significant effect on the ecological footprint, meaning that its recent decline has reduced environmental pressures. Trade openness, urbanization, industrialization, and economic growth have positive and significant effects on the ecological footprint. However, the squared term of economic growth shows a negative effect, supporting the Environmental Kuznets Curve hypothesis. Impulse response functions and variance decomposition confirm the long-term findings. In conclusion, controlling informal activities and implementing sustainable development policies can effectively help reduce environmental degradation in Iran.<br />. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر اقتصاد غیررسمی بر ردپای اکولوژیکی در ایران طی دوره ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۰ است. بدین منظور، از روش خودرگرسیون برداری ساختاری (SVAR) برای تحلیل روابط پویای میان متغیرها استفاده شده است. نتایج برآورد مدل نشان میدهد که اقتصاد غیررسمی تأثیر منفی و معناداری بر ردپای اکولوژیکی دارد؛ بهگونهای که کاهش سهم اقتصاد غیررسمی در سالهای اخیر به کاهش فشارهای زیستمحیطی منجر شده است. همچنین، درجه بازبودن تجاری، شهرنشینی، صنعتیشدن و رشد اقتصادی تأثیر مثبت و معناداری بر ردپای اکولوژیکی دارند، در حالیکه توان دوم رشد اقتصادی اثر منفی بر این شاخص داشته و فرضیه زیستمحیطی کوزنتس را تأیید میکند. یافتههای توابع واکنش آنی و تجزیه واریانس نیز نتایج بلندمدت را تأیید میکند. بر این اساس، کنترل فعالیتهای غیررسمی و اتخاذ سیاستهای توسعه پایدار در کاهش تخریب محیطزیست ایران نقش مؤثری خواهد داشت.<br />. . . . . . . . . . . . . .دانشگاه سمنانمدلسازی اقتصادسنجی2345-654X11220260723An Empirical Analysis of the Causes and Trends of the Shadow Economy in Iran’s provinces (New evidence with a structural equations approach)تحلیل تجربی علل و روند اقتصاد سایه در استان های ایران: ( شواهد جدید با رویکرد معادلات ساختاری)1026810.22075/jem.2025.38442.2024FAسیده ندارحیمیدانشجوی دکترای اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری دنشگاه سمنان، سمنان، ایرانمجیدمداحاستاد اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایرانمحبوبهفراهتیدانشیار اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایرانJournal Article20250724The shadow economy is a part of the economic activities of countries, the growth of which is accompanied by the expansion of illegal activities, the reduction of government revenues, and political and social instability. This paper examines the causes and consequences of the shadow economy in the provinces of Iran during the years 2000-2022 using the Multiple Causes - Multiple Indicators (MIMIC) model. The results from the model estimation show that, first, tax burden, unemployment rate, inflation rate, government size, budget deficit and per capita income have a significant effect on the growth of the shadow economy. Second, the trend of the shadow economy in Iran’s provinces, especially in recent years, is upward. These results indicate that government performance at the macro level and prevailing economic conditions in society affect the shadow economy at the local economic level. Therefore, reforming government policies and reducing the size of the government with the aim of strengthening local economies can be effective in controlling its size. اقتصاد سایه بخشی از فعالیتهای اقتصادی کشورها را تشکیل میدهد که رشد آن همراه با گسترش فعالیت های غیر قانونی، کاهش درآمدهای دولت و بی ثباتی سیاسی و اجتماعی است. این مقاله با استفاده از مدل علل چند گانه - شاخص چندگانه، به بررسی علل و پیامدهای اقتصاد سایه در استانهای ایران طی سالهای 1379-1401 می پردازد. نتایج حاصل از تخمین مدل نشان میدهد اولاً بار مالیاتی، نرخ بیکاری، نرخ تورم، حجم دولت، کسری بودجه و درآمد سرانه اثر معنیداری بر رشد اقتصاد سایه دارند ثانیاً روند اقتصاد سایه در استانهای ایران به خصوص در سال های اخیر صعودی است. این نتایج نشان میدهند عملکرد دولت در سطح کلان و شرایط اقتصادی حاکم بر جامعه اقتصاد سایه در سطح اقتصادهای محلی را تحت تأثیر قرار میدهد که اصلاح سیاستهای دولت و کاهش حجم دولت با هدف تقویت کردن اقتصادهای محلی میتواند در کنترل حجم آن مؤثر باشد.