دانشگاه سمنان مدلسازی اقتصادسنجی 2345-654X مقالات آماده انتشار 2026 05 22 An Empirical Analysis of the Causes and Trends of the Shadow Economy in Iran’s provinces (New evidence with a structural equations approach) تحلیل تجربی علل و روند اقتصاد سایه در استان های ایران: ( شواهد جدید با رویکرد معادلات ساختاری) 10268 10.22075/jem.2025.38442.2024 FA سیده ندا رحیمی دانشجوی دکترای اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری دنشگاه سمنان، سمنان، ایران مجید مداح استاد اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران محبوبه فراهتی دانشیار اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران Journal Article 2025 07 24 The shadow economy is a part of the economic activities of countries, the growth of which is accompanied by the expansion of illegal activities, the reduction of government revenues, and political and social instability. This paper examines the causes and consequences of the shadow economy in the provinces of Iran during the years 2000-2022 using the Multiple Causes - Multiple Indicators (MIMIC) model. The results from the model estimation show that, first, tax burden, unemployment rate, inflation rate, government size, budget deficit and per capita income have a significant effect on the growth of the shadow economy. Second, the trend of the shadow economy in Iran’s provinces, especially in recent years, is upward. These results indicate that government performance at the macro level and prevailing economic conditions in society affect the shadow economy at the local economic level. Therefore, reforming government policies and reducing the size of the government with the aim of strengthening local economies can be effective in controlling its size.          اقتصاد سایه بخشی از فعالیت­های اقتصادی کشورها را تشکیل می­دهد که رشد آن همراه با گسترش فعالیت های غیر قانونی، کاهش درآمدهای دولت و بی ثباتی سیاسی و اجتماعی  است. این مقاله با استفاده از مدل علل چند گانه - شاخص چندگانه، به بررسی علل و پیامدهای اقتصاد سایه در استان­های ایران طی سال‌های 1379-1401 می پردازد. نتایج حاصل از تخمین مدل نشان می­­دهد اولاً بار مالیاتی، نرخ بیکاری، نرخ تورم، حجم دولت، کسری بودجه و درآمد سرانه اثر معنی­داری بر رشد اقتصاد سایه دارند ثانیاً روند اقتصاد سایه در استان­های ایران به خصوص در سال های اخیر صعودی است. این نتایج نشان می­دهند عملکرد دولت در سطح کلان و شرایط اقتصادی حاکم بر جامعه اقتصاد سایه در سطح اقتصادهای محلی را تحت تأثیر قرار می­دهد که اصلاح سیا­ست­های دولت و کاهش حجم دولت با هدف تقویت کردن اقتصادهای محلی می­تواند در کنترل حجم آن مؤثر باشد.